Slaap- en kalmeringsmiddelen kunnen door een arts worden voorgeschreven. Vroeger werden slaap- en kalmeringsmiddelen relatief makkelijk voorgeschreven. Hierdoor kon iemand ongecontroleerd en langdurig gebruik maken van deze middelen. Tegenwoordig zijn artsen hier alerter op; ze zijn voorzichtiger met het voorschrijven van slaap- en kalmeringsmiddelen. Daarbij proberen ze het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen door de patiënt beter in de gaten te houden.

Het ministerie van VWS wil het chronisch gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen terugdringen. Per 1 januari 2009 is de vergoeding van slaap- en kalmeringsmiddelen vervallen. Alleen voor een kleine groep patiënten blijft de vergoeding vanuit de basisverzekering bestaan.

Slaap- en kalmeringsmiddelen: hoe werken ze en wat is het effect?

Of een middel werkt, wordt veroorzaakt door verschillende factoren. Naast persoongebonden factoren spelen ook de verwachting, ervaring met het middel, ziektegeschiedenis en de omgeving waarin het wordt gebruikt mee. Ook kunnen de beschreven effecten per persoon verschillen.

Werking

Kalmeringsmiddelen horen tot de geneesmiddelengroep benzodiazepinen. Ze werken remmend op de hersenactiviteit. Ze hebben rustgevende en angstafnemende eigenschappen. Kalmeringsmiddelen worden zowel bij angstklachten als slaapproblemen voorgeschreven. Een langer werkend kalmeringsmiddel kan worden voorgeschreven bij stress of zorgen die iemand de hele dag bezighouden.

De werking van een middel wordt veroorzaakt door verschillende factoren. Naast persoonsgebonden factoren spelen ook mee de verwachting, ervaring met het middel, ziektegeschiedenis, en de omgeving waarin het wordt gebruikt (bijvoorbeeld rustig, druk, vertrouwd, onveilig). Ook kunnen de beschreven effecten per persoon verschillen.

Effecten

Kalmeringsmiddelen brengen diverse effecten teweeg. Zo zorgt het voor ontspanning, het beter kunnen (in)slapen, maakt het iemand rustiger en zorgt het ervoor dat nervositeit, angsten en zorgen minder worden. Maar daarnaast hebben kalmeringsmiddelen ook het effect dat het sufheid, onverschilligheid, zelfoverschatting, afname van concentratie- en reactievermogen en in sommige gevallen hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid kan veroorzaken.

Risico's kalmeringsmiddelen

Het innemen van kalmeringsmiddelen is nooit zonder risico's.

  • Kalmeringsmiddelen lossen geen problemen op

    Het gebruik van kalmeringsmiddelen lost geen problemen op, maar verdoezelt ze. Slaapproblemen en spanningsklachten zijn signalen die duidelijk maken dat er iets niet in orde is. Het risico bestaat dat iemand niet meer kijkt naar de oorzaken van de problemen en niet tot een oplossing komt.

  • Verslaving

    Het risico van afhankelijkheid van kalmeringsmiddelen is groot. Mensen verlangen steeds sterker naar het middel en voelen zich niet meer prettig zonder. Stoppen levert problemen op: mensen voelen zich dan ellendig. Problemen die zijn weggedrukt door de middelen komen weer in alle hevigheid naar boven. Hierdoor ontstaat de neiging om weer te gaan gebruiken.

  • Tolerantie

    Bij het gebruik van kalmeringsmiddelen treedt tolerantie op: het lichaam went er snel aan. Na verloop van tijd is er een hogere dosis nodig voor hetzelfde effect. Dit kan al gebeuren na twee weken.

  • Ontwenningsverschijnselen bij stoppen

    Het gebruik van kalmeringsmiddelen leidt tot lichamelijke afhankelijkheid. Wanneer iemand na langdurig gebruik stopt, kunnen ontwenningsverschijnselen ontstaan: hoofdpijn, zweten, duizeligheid, trillen, misselijkheid, benauwd zijn.

  • Veranderingen in persoonlijkheid

    Bij langdurig gebruik van kalmeringsmiddelen kan de persoonlijkheid veranderen: gevoelens van liefde, blijdschap en genieten raken verdoofd. Het leven lijkt vlak en kleurloos. De gebruiker wordt steeds onverschilliger en heeft steeds minder belangstelling voor andere zaken.

  • Ongelukken

    Door het spierverslappende en versuffende effect van kalmeringsmiddelen is de kans op ongelukken groter. Vooral bij ouderen komen valpartijen voor.

  • Verkeer

    Benzodiazepinen zijn van invloed op het reactie- en concentratievermogen en dus gevaarlijk in het verkeer. Eventuele sufheid gaat na verloop van tijd wel over, maar dat is bedrieglijk. Het reactievermogen blijft verminderd.

 

Behandeling met kalmeringsmiddelen

Een probleemgebruiker is niet zonder meer te herkennen. Maar er zijn wel signalen. Iemand zit in de gevarenzone als deze:

Benzodiazepines gebruikt zonder iets aan de werkelijke oorzaken van de problemen te doen. Steeds maar om herhalingsrecepten blijft vragen. Benzodiazepines langer dan twee weken achter elkaar gebruikt.

Stoppen

Wie na langdurig gebruik van benzodiazepines wil stoppen, moet rekenen op een moeilijke periode. De oude klachten kunnen in sterkere mate terugkomen. Ook kunnen er nieuwe klachten bij komen, zoals hoofdpijn, zweten, spraak- en kijkstoornissen, duizeligheid, trillen, misselijkheid en benauwdheid. Er zijn ook mensen die zeer prikkelbaar, agressief of depressief worden. Met enig geluk duurt deze periode een paar weken. Maar bij sommige mensen duren deze klachten veel langer.

Bron: Trimbos Instituut

Heeft u nog vragen?

Bel ons op ons gratis nummer:

0800-449 4763 of 040-2364111 indien u met een mobiele telefoon belt.

Op werkdagen van 09:00 tot 17:00 bereikbaar

Copyright © 2010 - 2017 GGZ Groep, Alle rechten voorbehouden
Disclaimer - Sitemap